Jouw bevalplan,
van wens naar regie
Een bevalling laat zich niet plannen, maar je kunt wél nadenken over wat voor jou belangrijk is. Een bevalplan (ook wel geboorteplan of bevalwensen genoemd) is een document waarin je jouw voorkeuren, wensen en grenzen rondom je bevalling opschrijft. Het is een middel om duidelijk te communiceren met je zorgverleners en meer regie te ervaren.
Het doel van een bevalplan is niet dat alles exact volgens plan verloopt, maar dat je geïnformeerd en bewust keuzes maakt die bij jou passen, maar vooral ook voorbereid bent op wanneer alles anders loopt dan gehoopt.
Waarom een bevalplan?
Het geeft je de kans om bewust na te denken over je bevalling, zonder dat je je overvallen voelt of overweldigd. Het helpt je zorgverleners om jouw wensen en voorkeuren te begrijpen, ook wanneer je dit zelf niet meer kan communiceren doordat je in je eigen bubbel zit. Hier kan je geboorte partner je ook bij helpen.
Het zorgt meestal voor rust en vertrouwen, ook als dingen anders lopen dan verwacht. Hier zal ik later verder op ingaan. Het geeft jou en je partner handvatten om beslissingen te nemen en mentaal voor te bereiden over wat jullie belangrijk vinden, denk hieraan ook aan de BRAINS-methode.
Opbouw bevalplan
1. Persoonlijke introductie
Wie ben je, hoe zie je de bevalling voor je, en wat vind je belangrijk?
Voorbeeld: “Ik wil graag zoveel mogelijk in rust bevallen en veel contact met mijn partner houden.”
2. De omgeving – waar wil je bevallen?
Waar voel jij je prettig bij? Denk aan: muziek, gedimd licht, geuren, aantal aanwezigen, foto’s of persoonlijke spullen. Stel dat je (poli)klinisch wil of gaat bevallen, wat kun je dan meenemen om het meer jou te laten voelen?
3. Begeleiding & communicatie
Hoe wil je dat zorgverleners met je communiceren? Wil je dat je partner het woord voert bij medische beslissingen? Wil je actief betrokken worden in elke stap? Wil je dat je verloskundige gewoon aanwezig is voor het geval dat of actief je begeleid?
4. Pijnstilling & comfort – waar voel jij je comfortabel bij?
Wil je bewegingsmogelijkheden hebben? Sta je open voor natuurlijke methoden zoals een douche, bad, beweging, massage, ademhaling? Of wil je liever de medicamenteuze opties zoals ruggenprik, lachgas, morfine? Als je graag een natuurlijke bevalling wilt, maar toch zelf overweegt of geadviseerd krijgt om een medische pijnstilling te krijgen, sta je hier dan nog open voor tijdens de bevalling?
5. Medische interventies – wat zijn je voorkeuren als medische ingrepen nodig zijn?
Denk aan toucheren, inleiding, de knip of vacuümpomp of zelfs een keizersnede. Hierin kun je ook bedenken dat je liever allemaal niet wil, tenzij het écht nodig is omdat jijzelf of je kindje in gevaar is. Ook hierin: communicatie. Wat zijn de mogelijkheden, is het écht nodig of kun je nog even geduld hebben? Denk hierbij ook wederom aan de BRAINS-methode.
Zo weten we dat we vanaf 10 cm kunnen persen, omdat je kindje er nu technisch gezien uit kan komen. Maar, je kunt ook 10 cm ontsluiting hebben, zonder persdrang. Ook dit is niet erg, jouw lichaam weet wat het doet en heeft om wat voor een reden ook nog geen persdrang. Dit kan zijn omdat je even op adem kan komen van je weeën of je kindje nog iets moet bijdraaien.
6. De geboorte zelf
Wil je je baby zelf aanpakken? Wil je huid-op-huidcontact direct na de geboorte? Wie knipt de navelstreng door?
7. Na de geboorte
Wil je borstvoeding of flesvoeding geven? Wil je eerst tijd met je baby op de borst voor controles? Hoe zie jij je partnerbetrokkenheid hierin?
8. Flexibiliteit
Sluit af met een stuk waarin je aangeeft dat je openstaat voor overleg, mocht de situatie daarom vragen. Als er namelijk iets nodig is voor een bevalling is het overgave, dus ook je overgeven aan de situatie zoals deze is.
Het nadeel van een bevalplan
Ik heb van meerdere vrouwen gehoord dat ze een heel mooi bevalplan hadden geschreven, hun zoutlampjes hadden, playlists hadden gemaakt en vervolgens een spoedkeizersnede. En dat dat mentaal zo’n impact heeft gehad op hen mentale gesteldheid, want ze voelden zich zó krachtig tijdens de voorbereidingen, maar voelen zich ook in de steek gelaten door hun lichaam, omdat ze bijvoorbeeld zó graag thuis of natuurlijk wouden bevallen en dit niet is gelukt. Daarom is flexibiliteit zo belangrijk als het gaat om je bevalplan. Het gaat niet om het schrijven van een perfect plan, maar om te weten wat jij écht belangrijk vindt tijdens jouw bevalling. Zo kan dat duidelijke communicatie zijn, zodat jij weet wat er speelt en op basis daarvan vragen kan stellen of keuzes kan maken (BRAINS).
TIPS VOOR HET MAKEN VAN EEN BEVALPLAN
-
Hou het kort en overzichtelijk, max. 1 à 2 pagina’s.
-
Gebruik positieve taal: schrijf wat je wél wilt, in plaats van wat je niet wilt.
-
Bespreek het met je zorgverlener: zo weet je wat mogelijk is in jouw situatie.
-
Neem je partner mee: het is jullie gezamenlijke ervaring.
-
Blijf flexibel: een bevalling is onvoorspelbaar.
OEFENING
-
Neem de tijd om na te denken over wat voor jou het allerbelangrijkst is tijdens de bevalling.
-
Schrijf 3 kernwoorden op (bijv. “rust – verbonden – natuurlijk”) en gebruik die kernwoorden als leidraad voor je bevalplan, ook voor wanneer het anders loopt dan gehoopt.
KNOWLEDGE IS POWER. Vooral als het gaat om jouw bevalling en wensen hierin. Je hebt geen controle over de bevalling zelf, maar wel over de keuzes die je kan maken tijdens je bevalling. Onderwijs en informeer jezelf, ook in de situaties die je niet wilt, zoals medische ingrepen. Mocht je toch een keizersnede of bijvoorbeeld een zwangerschapsvergiftiging hebben, ben je mentaal voorbereid op wat er eventueel kan gebeuren of wat een effect dit kan hebben op je lichamelijke herstel. Wanneer je niet weet wat er gebeurt, komt er paniek en angst. Kennis is hierin een rustgevende factor.
BEVAL BETER – GEBOORTE PLAN
Wil je extra begeleiding voor het maken van jouw geboorteplan? Dan kun je een bevalkaart maken of hier een cursus voor volgen, zodat je écht overal in meegenomen wordt en duidelijk in kaart kan brengen wat jij het aller belangrijkste vindt. Je vindt hier meer informatie.
